Մարդկության պատմության ամենադաժան 5 աղետները

Ամենախոշոր վնասը հասցրել են Կալիֆոռնիայում անտառային հրդեհները՝ 25 մլրդ դոլար:
1.ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգում անտառային հրդեհները տարածվել են ավելի քան 800 հազար հեկտարի վրա, որն արդեն գերազանցում է երկու տարի առաջ գրանցված ռեկորդային բարձր թվերը:
Նահանգի հարավում մեծ հրդեհների մի քանի օջախներ կան։ Հրդեհների բռնկման ու տարածման հիմնական պատճառը բարձր ջերմաստիճանն ու քամիներն են։ Ջերմաստիճանը երբեմն անցնում է Ցելսիուսի սանդղակով 40 աստիճանը:


Ճապոնիայում տեղի ունեցած «Հագիբիս» թայֆունը՝ 15 մլրդ դոլար վնասով:
Հոկտեմբերի 12-ի երեկոյան՝ թայֆունի ժամանակ, Ճապոնիայի տարածքում տեղի է ունեցել երկրաշարժ: Հաղորդվել է երկու զոհերի եւ առնվազն 75 տուժածների մասին: Թիբայի նահանգապետարանում սեյսմիկ ակտիվությունը գնահատվել է 4 բալ, Տոկիոյի շրջանում՝ 3 բալ: Ցունամիի վտանգի մասին չի հայտարարվել:


Իրանում տեղի ունեցած ջրհեղեղների հասցրած վնասը գնահատվում է 8,3 մլրդ դոլար:
Ջրհեղեղի պատճառով, որն առաջացել է հորդառատ անձրևների հետևանքով, Իրանի մի շարք շրջաններում ճանապարհները լվացվել են, վնասվել են ենթակառուցվածքներն ու տները, կաթվածահար է եղել տրանսպորտային հաղորդակցությունը:


Աֆրիկայի համար ամենակործանիչը դարձել է «Իդայ» արեւադարձային ցիկլոնը, որը մարտի 4-21-ին երկու անգամ տարածվել է Մոզամբիկի, Մադագասկարի, Զիմբաբվեի եւ Մալավիի տարածքներում՝ ջրհեղեղներ առաջացնելով, զոհվել է 1,3 հազար մարդ: Ամենից շատ տուժել է Մոզամբիկի մեծությամբ երկրորդ Բեյրա քաղաքը:


Ճապոնիայում տեղի ունեցած «Ֆաքսայ» թայֆունի հասցրած վնասը:
Ռիխտերի սանդղակով 7,2-֊բալլանոց երկրաշարժ է գրանցվել Ճապոնիայի Հոնսյու կղզում: Նախնական տվյալներով` զոհվել է 6, վիրավորվել ավելի քան 100 մարդ: 12 մարդ համարվում է անհետ կորած:
«Ֆրանսպրես»-ի համաձայն՝ ամենից շատ տուժել է Կուրիհարա քաղաքը:


Մինգեչաուրիի աղետը

Ինչ հետևանք կարող է ունենալ Մինգեչաուրի ջրամբարի աղետը: Այն տեղակայված է Կուր գետի վրա, Ադրբեջանի հյուսիս-արևմուտքում, «շփման գծին» բավական մոտ: Ըստ Ադրբեջանի մասնագետների, աղետի դեպքում Մինգեչաուրից սկսած Կուր գետի ամբողջ ավազանը կմնա ջրի տակ: Այս ուղղությամբ տեղակայված են ադրբեջանական մի շարք խոշոր բնակավայրեր: Ջրի տակ կարող է հայտնվել նաև ներկայիս շփման գծի ադրբեջանական հատվածը, որտեղ տեղակայված է մեծ քանակությամբ զինուժ եւ տեխնիկա: Աղետի հետեւանքով ադրբեջանական ուժերը կկտրվեն թիկունքից, եւ «շփման» գիծը կտեղափոխվի Կուր գետից վեր հատված:


Ջրամբարը կառուցվել է մոտ 70 տարի առաջ և մի քանի անգամ հայտնվել «վթարային» վիճակում: Օրինակ, 2010 թ, նույնիսկ էվակուացվել են շրջակա բնակավայրերի բնակիչները:


Պոչամբարների բացասական ազդեցությունը
Լոռու մարզերի որոշ բնակավայրերում ծանր մետաղների և մկնդեղի քանակը զգալիորեն գերազանցում է թույլատրված միջազգային չափանիշները: Այսպիսի եզրահանգման են եկել Ամերիկյան համալսարանի Հանրային առողջապահության բաժնի առողջապահական ծառայությունների հետազոտման և զարգացման կենտրոնի աշխատակիցները՝ կատարած ուսումնասիրությունների հիման վրա: Մասնավորապես՝ Ախթալայում ապրող ավելի քան 84%, իսկ Ալավերդիում ապրող ավելի քան 75% երեխաների օրգանիզմում կապարը գերազանցել է սահմանային մակարդակը:

Ստուգողական աշխատանք

Կարդա՛ տեքստը և կատարի՛ր  առաջադրանքները: 

  1. Ուրախ կլանչոցով շունը նետվեց դեպի կածան: 2. Մի պահ ես էլ ուրախացա ու վազեցի: 3.Խաշամը խշխշում էր խլացնելու չափ ուժգին ու չոր: 4. Այդ խշխշոցնէր, երբ վազում էի. իմ ականջներում միայն այդ խշխշոցն էր: 5. Խաշամը հասնում էր ծնկներիս: 6. Երբ կանգ էի առնում, լուռ լռություն էր. այդ լռությանու լույսի մեջ, հազիվ լսելի սվսվալով, օրորվում էին թափվող տերևները: 7. Սև մոշահավը կչկչոցով թռավ իմ ոտքերի տակից, և դարձյալ խոր լռություն էր: 8. Ինձ թվում էր, թե ես լսում եմ անտառի խաղաղ շնչառությունը:
  2. Տեքստի I հատվածում դեպքը ո°ր եղանակի բայաձևերի միջոցով է պատմվում:

1) սահմանական

2) ըղձական

3) ենթադրական

4) հարկադրական

2. Տեքստում ո°ր ձայնի մասին խոսք չկա:

1) շան վնգստոց

2) մոշահավի կչկչոց

3) աղբյուրի ջրի քչքչոց

4) չոր տերևների խշխշոց

3. Ո°ր բառում հնչյունափոխություն չկա:

1) խլացնել

2) շնչառություն

3) աղբյուր

4) լռություն

4. Ո°ր բառն է սխալ գրված:

1) հայացք

2) լվածք

3) գնացք

4) նայվածք

5. Ո°ր բառն է սխալ գրված:

1) որևէ

2) որևիցե

3) միջօրէ

4) մանրէ

6. Սխրագործություն բառի վանկատման ո°ր տարբերակն է ճիշտ:

1) սըխ-րա-գոր-ծու-թյուն

2) սըխր-ա-գոր-ծու-թյուն

3) սըխ-րա-գործ-ություն

4) սըխ-րա-գործ-ութ-յուն

7. Տրված բառերից ո՞րն ածանցավոր չէ:

1) կլանչոց

2) լսելի

3) լռություն

4) խաղաղ

8. Ո°ր դեպքում է գոյականի հոլովը սխալ նշված:

1) հորեղբայրը – ուղղական

2) ճանապարհից – բացառական

3) մատներով – գործիական

4) անտառի – ներգոյական

9. Ո°ր բառն է ենթարկվում արտաքին հոլովման:

1) հորեղբայր

2) լռություն

3) շուն

4) ծունկ

10. Ո°ր բայաձևն է ապառնի ժամանակ ցույց տալիս:

1) լսվում էր

2) բարձրացրի

3) կպավ

4) չկլանչի

11. Ո°ր բայաձևը չ բայածանց ունի:

1) կպավ

2) կլանչի

3) կանչեց

4) ցատկեց

12. Ո°ր կապակցության մեջ կապ չկա:

1) դեպի կածան

2) խլացնելու չափ

3) այդ խշխշոցը

4) լույսի մեջ

13.Նախադասության անդամներից որի° ձևաբանական վերլուծության մեջ սխալ կա:

Ես նստեցի ծառի hետևը և, որպեսզի ինքս ինձ խաբեմ, թե որևէ բան եմ անում, բացեցի

սխրագործությունների մասին գիրքը:

1) նստեցի – I դեմքի բայ, անցյալ կատարյալ

2) խաբեմ – I դեմքի բայ, ըղձական ապառնի

3) որևէ – ածական, դրական աստիճան

4) որպեսզի – ստորադասական շաղկապ

14. Հատվածից դո՛ւրս գրիր արահետ բառի հոմանիշը:

Պատասխան՝ կածան

15. Գրի՛ր ծխում էր բայաձևի անորոշ դերբայը:

Պատասխան՝ Ծխել

16. Տեքստի ո°ր բառն է նշանակում «ծառերից թափված աշնան տերևները:

Պատասխան՝ խաշամ

17. Հատվածից դո՛ւրս գրիր նորից բառի հոմանիշը:

Պատասխան՝ դարձյալ

18. Հատվածից դո՛ւրս գրիր արմատ+հոդակապ+արմատ կազմությամբ բառը:

Պատասխան՝ Մոշահավ, Մոշ-ա-հավ

19. Հատվածի 7-րդ նախադասության մեջ և–ից առաջ ինչո՞ւ է ստորակետ դրվել:

Պատասխան՝ ————————Նախադասության մեջ ստորակետ է դրվել, քանի որ ենթական փոխվել է:——————————————————-

20.Հատվածից դո՚ւրս գրիր այն բառը, որը փոխաբերաբար նշանակում է «ոչնչվչխանգարվող, անվրդով, նաև՝ «տևական»:

Պատասխան՝ ——Այդ բառը՝ խաղաղն է:——————————————–

English

Lesson 1

6. a) 1. In which sentences is the speaker sure they are right?

c. They could be looking for her with the wrong equipment.

2. In which sentences is the speaker not to sure?

d. The monster might live under the ground somewhere in the loch.

3. What is opposite of must be?

b. Others say there can’t be.

b)  1.Be careful with that dog it might be dangerous.

2.It can’t be that difficult. Even my little brother know how to do it.

3.You really want to go bungee jumping? You could be mad.

4. A: Wheres Gemma?

B: She must be in her room. I’m not sure.

5. You might be hungry  already. You’ve just had lunch.

Lesson 2

d) Extinct-completely

proof-evidence

certainly-definitely

refuse-to say you will

absolutely- completely

e) 1.We asked him three times, but he refuse to join us.

2.The idiom to jump the gun doesn’t mean literally to jump over a gyn.

3. Are you absolutely sure it was Bigfoot you saw?

4. We don’t know for sure if there are more animals to discovered, but it certainly seems possible.

5.They think there’s a monster in the lake, but no one has any evidence.

Պարագաներ

Բայի այն լրացումները, որոնք ցույց են տալիս գործողության հետ կապ ունեցող հանգամանքները, կոչվում են պարագաներ:

Չափ ու քանակի պարագա

  • Կապույտ երեկոն այնքան խաղաղ է:
  • Լճափից արևը երկու անգամ է երևում:

Բայական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է տալիս գործողության կատարման չափը, աստիճանը, կոչվում է չափ ու քանակի պարագա (ինչքա՞ն, որքա՞ն):

Գտի՛ր չափ ու քանակի պարագաները:

  • Մայր ու որդի շատ երկար զբոսնեցին:
  • Փայտփորիկն անընդհատ կտցահարում էր ծառը:
  • Ոսկե շղթան արժեր հազար դոլար:
  • Փոքրիկը շատ էր սիրում պաղպաղակ և երբեք չէր հրաժարվում դրանից:
  • Այդ երեկո ծերունին բնավ չխոսեց:

Կետերի փոխարեն գրի՛ր չափ ու քանակի պարագաներ:

  • Քաղաքացիները երկար ժամանակ փակեցին փողոցները:
  • Լողորդը երկու րոպե շունչը պահում էր ջրի տակ:
  • Մենք շատ զարմացանք՝ տեսնելով ջունգլիի բնակիչներին:
  • Հանիբալի զորքը, ահագին ժամանակ կանգ առավ Ալպերի բարձունքում:
  • Մարագների դռները լրիվ կանաչել են:

 

 Նպատակի պարագա

  • Աղջիկները գնացին աղբյուրը՝ ջրի:
  • Շտապում էի՝ սեղմելու այդ մեծ բարեգործի ձեռքը:

Բայական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է տալիս գործողության կատարման նպատակը, կոչվում է նպատակի պարագա (ինչի՞ համար, ի՞նչ նպատակով):

Գտի՛ր նպատակի պարագաները:

  • Հանուն հայրենիքի նա պատրաստ էր կյանքը զոհաբերել:
  • Նրանք հանդիպեցին վեճը հարթելու նպատակով:
  • Նա հանձնվեց իշխանություններին հանուն իր ընտանիքի ապահովության:
  • Չարժե այդ մանրուքի համար գնալ-հասնել աշխարհի ծայրը:
  • Գնացել-կանգնել էր ճանապարհի վրա՝ եկող-գնացողի հետ մի քիչ զրույց անելու:

Կետադրությունը:

  1. Գյուղացիներից ոմանք վազում էին բանջարանոցներ ՝ վերջին դդումները հավաքելու համար:
  2. Գյուղացիներից ոմանք վազում էին բանջարանոցները՝ վերջին դդումները հավաքելու:
  3. Գյուղացիներից ոմանք վազում էին բանջարանոցները, որ (որպեսզի) վերջին դդումները հավաքեն:

 Պայմանի պարագա

  • Քո մերժման դեպքում նրանք կհայտնվեն անելանելի դրության մեջ: Եթե դու մերժես, նրանք կհայտնվեն անելանելի դրության մեջ:
  • Մնացի տանը պարապելու պայմանով:

Բայական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է տալիս գործողության կատարման պայմանը, կոչվում է պայմանի պարագա (ո՞ր դեպքում, ի՞նչ պայմանով):

Գտի՛ր պայմանի պարագաները:

  • Բարձր գնահատական ստանալու դեպքում կարժանանամ ծնողներիս գովասանքին:
  • Եթե շուտ հասնեին, կկանխվեր այդ անասելի ողբերգությունը:
  • Ջերմուկ կարող ենք մեկնել տնօրենից թույլտվություն վերցնելու պայմանով:
  • Նման դեպքում միշտ հարցը վճռվում է հօգուտ մեծամասնության:
  • Վերջին խոսքը տրվեց նրան ճշմարտությունն ասելու պայմանով:

Կետերի փոխարեն գրի՛ր պայմանի պարագաներ: Ավելացրած պարագաները դարձրու երկրորդական նախադասություն:

  • Ջրհորից սառը ջուր կհանենք (ո՞ր դեպքում):

 

  • Նա փրկեց փոքրիկին (ի՞նչ պայմանով):

 

  • Թոռան գալը տատին կուրախացնի (ո՞ր դեպքում):

 

  • Ես կհանդիպեմ նրան (ի՞նչ պայմանով):

 

  • Նա հեռացավ (ի՞նչ պայմանով):

Հայոց լեզու

Ընդգծիր ենթականերն ու ստորոգյալները, կետադրիր:
11.Լեռներում ծնված ջրերի տարիքն ու գույնը խեղդվում են ծովում:
  2. Երկնքում գզվռտվում են գորշ ամպեր ու ձորով փախչում է փշաքաղված գետը:
  3. Փողոցում մարդ չկար բոլորն աշխատանքի էին:
  4.Մի տեղ աշնան կանաչ արտեր էին, մի տեղ գարնան սև ցելեր (վարած հողեր):
  5.Նա ճակատս համբուրեց և ես նրա բարի աչքերում արցունքներ տեսա:
  6.Զրահապատ ձիերի սմբակները դոփում էին երկաթյա մուտքիառաջ և ավերից վերադարձող համհարզները (ծառաները) ճոճում էին նիզակները:
  7.Կտուրները ձմռանը ճկվում են ձյան ծանրության տակ գարնանըծածկվում փարթամ կանաչով:
  8.Հայրիկս նայեց ինձ ես նրան ու նա բռնեց ձեռքս:
  9.Մարգարն աշխատում էր և բերանի պատառը պահում թոռան համար:
  10.Արահետը վերջացավ և ձիերը կանգ առան:
   Ընգծիր որոշիչը, կետադրիր:
  1.Փոթորկված ծովի մեջտեղում նկարիչը պատկերել էր հսկայական առագաստանավի մի բեկոր որից կառչել էին մի քանի մարդ:
  2. Երրորդը ճանապարհ ընկավ Թշվառը խեղճուկրակ ցնցոտիները հագին ճակատը վշտերով խոր-խոր ակոսած (փորած):
  3. Բոլոր ընծաների փոխարեն վերցրեց մի սրվակ լցված արցունքով հառաչով ու քրտինքով:
  4. Արդարությունը խորունկ տխուր հայացքով առանց կշեռքի ու սրի դուրս ելավ մի կույտ մաքուր ամպերի բացվածքից:
  5. Ազատամարտիկները հուզմունքից խեղդվող արտասուքով ճմլված սրտով անհուն կսկիծով կանգնած էին խորանի առջև:

    Ընդգծիր հատկացուցիչ-հատկացյալը, կետադրիր:

11. Խանութպանը սրբում էր ցուցափեղկի ցրտից սառած ապակիները:
  2.  Գինետան ճաշի գոլորշուց խունացած խոհանոցում ապստամբները կրակ էին վառել:
  3. Դռնապանները առավոտյան մաքրում էին մայթերի մինչև գոտկատեղ հասնող ձյունը:
  4. Մի րոպե անց փողոցի հրդեհից մոխիր դարձած կենտրոնում թնդանոթը որոտաց:
  5. Բոլորի զարմանքից քարացած դեմքերին սառել էր մի հարց:

   Գտիր բացահայտիչները, կետադրիր:

11.Բլուր-բլուր արշավում էին ամպերը որպես ուղտեր:
  2.Փակ շուկան Երևանի ամենահին կառույցներից մեկը դարձել է ժամանակակից առևտրի կենտրոն:
  3. Գագիկը նորեկ պատանին զարմացած շուրջն էր նայում:
  4. Քույրը Արաքսյան Աշոտին եղբորը զայրացած բացատրում էր որ ծխել չի կարելի:
  5.Գնացինք Արմավիր աշխարհի ամենահին քաղաքներից մեկի Մեծամորի պատմության թանգարան:

    Ընդգծիր որոշիչ-բառակապակցությունները. դրանք դարձրու որոշիչ-նախադասություն:

  1.Բերդի գլխին նստած ամպը վարագույրի պես ետ էր քաշվում:
  2. Ջրաղացը մանուկ օրերից մի հեքիաթ է պատմում՝ մանկության պես սիրուն:
  3. Ես այդ թափածդ արցունքներից  ծնված Բողոքն եմ:
  4.Կոպիտ գործվածքից կարված շապիկը հազիվ էր ծածկում թիկնեղ մարմինը:
  5. Մոնակոյի հայտնի վայրերից է թանգարանը՝օվկիանոսագիտությանը նվիրված:

 

Русский язык

Мы — архитекторы и строители . У нас есть план новый ropoд . Мы строим тот ro- род . На карте еще нет эт новый ropoд , но мы его очень любим . В этой город еще нет медицинск институт , но есть юноши и девушки , которые хотят учиться там . В этой новый гopoд нет консерватор , но есть молодые музыканты , которые мечтают учиться и выступать там . У нас нет большие стадион , но есть замечательные баскетбольная и Футбольная команды . У нас нет драматическ театр и театр опер и балет , но есть прекрасные балетная и музыкальная школы . Мы приташаем вас в наш город.

Կենսաբանություն

Հենաշարժիչ համակարգի նշանակությունը

Հենաշարժիչ համակարգն օրգանիզմում կատարում է հետևյալ ֆունկցիաները`

  •  Հենարանային
  •  Պաշտպանական
  •  Տեղաշարժման
  •  Արյունաստեղծ

Մարդու բոլոր ոսկրերն իրենց միացումներով կազմում են կմախքը, որը հենաշարժիչ համակարգի պասիվ մասն է, կմախքի տարբեր օղակները շարժման մեջ դնող մկանները՝ ակտիվ մասը։ Հենաշարժիչ համակարգն օրգանիզմում կատարում է հենարանային, պաշտպանական, տեղաշարժման ֆունկցիա։ Կմախքը մարմնի հենարանն է, նրան տալիս է որոշակի ձև և դիրք տարածության մեջ։ Ոսկրերը միանալով առաջացնում են խոռոչներ և պաշտպանում նրանցում գտնվող օրգաններն արտաքին ազդեցություններից։ Գանգատուփը գլխուղեղի զետեղարանն է, ողնաշարային խողովակը՝ ողնուղեղի ոսկրապատյանը, կրծքավանդակը պաշտպանում է սիրտը, թոքերը, խոշոր անոթները, կոնքը՝ սեռական, միզային և մարսողական համակարգերի որոշ օրգանները։ Ոսկրերը պարունակում են հանքային փոխանակությանը մասնակցող աղեր (երկաթի, ֆոսֆորի, կալցիումի և ուրիշ)։ Ոսկորը նաև արյունաստեղծ օրգան է։

Ոսկրերի աճը

Ոսկրերն աճում են երկարությամբ և հաստությամբ։ Ոսկրի աճը հաստությամբ պայմանավորված է շրջոսկրի ոսկրաստեղծ հատկությամբ։ Նրա ներքին մակերեսի բջիջների բաժանման շնորհիվ ոսկրի մակերևույթին առաջանում են ոսկրաբջիջների նոր շերտեր, իսկ դրանց շուրջը՝ միջբջջային նյութ։ Ոսկրերի ծայրերում գտնվող աճառահյուսվածքի բջիջների բաժանման շնորհիվ ոսկրերն աճում են երկարությամբ։

Ոսկրերի աճը կարգավորում է հիպոֆիզի առջևի բլթի աճի հորմոնը։ Չափահաս մարդու ոսկրերը չեն աճում, սակայն հին ոսկրանյութի փոխարինումը նորով շարունակվում է ամբողջ կյանքում։