Month: Հունվարի 2017

Ցողունի առաջնային կառուցվածքը

​Առաջնային կառուցվածքը՝ ցողունի աճման կոնի առաջնային մերիստեմի հյուսվածքների տարբերակման արդյունքն է։

1868 թվականին Հանշտեյնը առաջարկեց մի հիպոթեզ, ըստ որի ծաղկավոր բույսերի ցողունի գագաթը կազմված է մի քանի շերտ կիսվող բջիջներից, որոնք դասավորված են ուղղաձիգ՝ մեկը մյուսի վրա և կազմում են ցողունի նախամերիստեմը։ Ըստ այդ հիպոթեզի աճման կոնում գոյություն ունեն կիսվողբջիջների երեք գոտիներ՝ դերմատոգեն, պերիբլեմ և պլերոմ։

Բայց այդ սխեման, որը կիրառելի է արմատի զարգացման նկատմամբբ, ցողունի զարգացման վերաբերյալ իրեն չի արդարացնում։ Օրինակ ապացուցված է, որ ցորենի և վարսակի տերևի մեզոֆիլը գոյանում է դերմատոգենի բջիջներից, նրանց պերիկլինային կիսման ճանապարհով։ Բացի այդ, ցողունի աճման կոնում պերիբլեմի և պլերոմի շերտերը հաճախ չեն տարբերվում, իսկ մի շարք դեպքերում, երբ նրանք տարբերվում են, նրանց վարքը այս սխեմային չի համապատասխանում։

Ձմեռային ճամբարի ամփոփում

Ես ընկեր Մարալի ջոկատից էի:

Առաջին շաբաթը մեր մոտ շատ հետաքրքիր անցավ: Երբ մենք հինգերորդ դասարանցիների հետ աշխատում էինք: Մի օր նրանք եին գալիս Միջին դպրոց, մյուս անգամը  մենք էինք այցելում Բ4: Մենք առաջին շաբաթվա ընթացքում գնացինք նաև խեցեգործության, սակայն ես իմ աշխատանքը կիսատ թողեցի: Այդ ընթացքում մենք բոլորով գնացինք նաև Ջրվեժի արգելոց, այնտեղ քշեցինք սահնակ և դահուկ: Այնտեղ շատ հետաքրքիր անցավ:  Մենք նաև երգի ենք գնացել ընկեր Նելիի մոտ:

Երկրորդ շաբաթը մեր մոտ անցավ հետաքրքիր, բայց ես հոգնում էի գիտագործնական դասերից, դրա համար ընկեր Մարալը ինձ և Դանիելին տարել էր ընկեր Նառայի մոտ մարզկանի: Մենք նորից աշխատում էինք հինգերորդ դասարանցիների հետ:Դա շատ լավ նախագիծ էր: Նրանք մեզ մեծերի տեղ էին ընդունում: Այս շաբաթվա ընթացքում մենք նաև մեսնակցում էինք համերգների ժամը 13.00-ին ամեն օր:

Երրորդ շաբաթը ամենհետաքրքիրն էր: Մենք այս շաբաթ ունցել ենք վարպետության դասեր, որոնք համակարգչային ծրագրերի մասին էին: Մենք դրանցից սովորում էինք շատ բան: Մենք մի օր հանդիպեցինք նաև կոմկսի մասնագետի հետ, մենք կոմիկսներ նկարեցիքն: Այս օր մենք ունեինք նաև խոհանոցային ժամ:Մենք պիցցա պատրաստեցինք բայց այնպես արեցինք, որ աղջիկները բոլոր գործերը անեն:Ճամբարը շատ հետաքրքիր է անցել: Ցավոք այն ավարտվոմ է այսօրԼ:

Իմ անհատական ուսումնական պլանը կտեսնեք այստեղ:

Ես ճամբարի ընթացքում մասնակցել եմ մարզական և բնագիտատեխնիկական ստուգատեսների:

Վարպետսության դաս կոմիկսների մասին

Այսօր մենք գնացինք վարպետության դասի։ Ամենալավն այն էր, որ վարպետության դասը կոմիկսների մասին էր։ Ես երկու կոմիկս նկարեցի ՝տղա և աղջիկ: Մեր կոմիկսները շուտով կհայտնվեն Բադաբադայի կայքում:

Ջրվեժի արգելոց

Մենք ընկեր Մարալի և ընկեր Վարդուհու ջկատով գնացինք Ջրվեժի արգելոց:

Թեպետ եղանակը  մառախլապատ էր,բայց անտառի ձյունապատ գեղեցկությունը թաքնված չէր մշուշի մեջ:Բոլորս այնտեղ քշեցինք դահուկներ և սահնակներ :Տեսանք կենդանիների ոտնահետքեր:Անչափ մեծ տարածք էր և մեզ արգելվում էր հեռու գնալ:

Ինձ համար այդ օրը շատ ուրախ և հետաքրքիր անցավ:Մեր ջոկատավարները շատ հոգատար էին և նրանց շնորհիվ մեր օրը դարձավ էլ ավելի հետաքրքիր:

Անհատական ուսումնական պլան

Հունվարյան ճամբար

Օր առաջին

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.30- «Մեծերն ու փոքրերը» նախագծի աշխատանքներ. ծանոթացում նախագծին, հեքիաթի առաջարկություն, ընտրություն

11.30-12.35- ինտելեկտուալ խաղ

12.35-13.00- ընդմիջում, սննդի կազմակերպում

13.00-14.00- երգատուն

14.00-15.00- անհատակն պլանների կազմում, հրապարակում բլոգներում, օրվա լուսաբանում բլոգներում, ենթակայքում

Օր երկրորդ

 

Բացակայելու եմ

օր երրորդ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք
10.00-14 .00-ումնական ճամբորդություն դեպի Ջրվեժի առքելոց
14.00-15.00- ամփոփում, անհատական ուսումնկան պլանների լրացում, օրվա լուսաբանում
օր չորորդ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30- 11.00- «Մեծերն ու փոքրերը» նախագիծ. աշխատանք Արևմտյան դպրոց-պարտեզի 5-րդ դասարանցիների հետ. դերաբաշխում, դերակատարների խոսքի բաշխում, նախնական խոսքի ընթերցում

11.00-11.30- ստուգատեսներ, դիջիթեք

11.30-12.35- խեցեգործություն

12.35-13.00- ընդմիջում, սննդի կազմակերպում

13.00-14.00- պարատուն

14.00-15.00- ամփոփում, անհատական ուսումնկան պլանների լրացում, օրվա լուսաբանում

օր հինգերորդ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30- 11.00-խեցեգործություն

11.00-11.30- ստուգատեսներ, դիջիթեք

11.30-12.35- հայկական խաղեր

12.35-13.00- ընդմիջում, սննդի կազմակերպում

13.00-14.00- մարզական, ֆուտբոլ

14.00-15.00- մշակույթի նախարարի այց, մեդիաուրբաթ
Օր վեցերորդ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-10.00-անհատական ուս. պլանի լրացում

10.00-11.00-խեցեգործություն

11.00-12.30-ինտելեկտուալ խաղ

12.30-13.00-ընդմիջում

13.00-14.00- ստուգատեսների նախապատրաստում

14.00-15.00-օրվա լուսաբանում

յոթերորդ օր

09․00-09․30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09․30-10․00- անհատական ուսումնական պլանների լրացում

10․00-11․00- մասնակցություն գիտագործնական հավաքի կլոր սեղանին։

11․00-12․30- “Մեծերն ու փոքրերը” նախագիծ

12․30-13․00- ընդմիջում

13․00-13․30-  հեղինակային կրթական ծրագրի համերգ-ներկայացման մասնակցություն

13․30-14․30- մարզական ժամ

Օր ութերորդ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-10.00- անհատական ուսումնական պլանների լրացում

10.00-11.00- մասնակցություն գիտագործնական հավաքի կլոր սեղանին

11.00-12.30- պարատուն

12.30- 13.00- ընդմիջում

13.00-14.40- ինտելեկտուալ խաղ


Օր իններորդ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.00- անհատական ուսումնական պլանների լրացում, ստուգատեսների նախապատրաստում

11.00-12.30- ՛՛ Մեծերն ու փոոքրերը՛՛ նախագիծ

12.30-13.00- ընդմիջում

13.00-14.40-ինտելեկտուալ խաղ


Օր տասերորդ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.00- անհատական ուսումնական պլանների լրացում, ստուգատեսների նախապատրաստում

11.00-12.30- «Մեծերն ու փոքրերը» նախագիծ

12.30-13.00- ընդմիջում

 13․00-13․30-  հեղինակային կրթական ծրագրի համերգ-ներկայացման մասնակցություն

13․30-14․30- հետաքրիր խաղ

Օր տասնմեկ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.00- վարպետության դաս Խաչիկ Բարզեգարի հետ

11.00-12.30- անհատական ուս. պլանների լրացում, ստուգատեսների նախապատրաստում

12.30-13.00- ընդմիջում

13.00-14.40- խաղեր

Օր տասներկուս

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.00- վարպետության դաս Իննա Դանիելյանի հետ

11.00-12.30- անհատական ուս. պլանների լրացում, ստուգատեսների նախապատրաստում

12.30-13.00- ընդմիջում

13.00-14.30- հանդիպում դերասանուհի Անի Խաչիկյանի հետ

Օր տասներեք

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.00- վարպետության դաս Տիգրան Առաքելյանի հետ

11.00-12.30- անհատական ուս. պլանների լրացում, ստուգատեսների նախապատրաստում

12.30-13.00- ընդմիջում

13.00-14.40- ինտելեկտուալ խաղ

Օր տասնչորս

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.00- վարպետության դաս Ռոբերտ Աբազյանի հետ

11.00-12.30- անհատական ուս. պլանների լրացում, ստուգատեսների նախապատրաստում

12.30-13.00- ընդմիջում

13.30-14.30-մարզական

Oր տասնհինգ

09.00-09.30- առավոտյան ընդհանուր պարապմունք

09.30-11.00- ճամբարային հաշվետվությունների հրապարակում, ստուգատեսային նյութերի թողարկում

11.00-12.00- պարատուն

12.00-13.00- վարպետության դաս նունե Թումանյանի հետ

13.00-13.30- ընդմիջում

13.30-14.15- խաղ

14.15-15.00-մեդիաուրբաթ

 

Բնագիտություն

​Ծաղկավոր բույսերը կամ ծածկասերմերը կազմում են բույսերի ամենամեծ բաժինը. նրանց բազմացման օրգանը ծաղիկն է: Երկրագնդի ժամանակակից բուսածածկույթում ծաղկավոր բույսերը գերիշխում են. հայտնի է նրանց մոտ 450 ընտանիքի (ամենախոշորներն են բարդածաղկավորները, խոլորձազգիները, ընդավորները, հացազգիները) 12,5 հզ. տեսակ:

Ծաղիկը ծաղկավոր բույսերի բազմացման օրգանն է:

Տիպիկ ծաղիկը կազմված է բաժակից, պսակից, առէջքներից ու վարսանդներից: Ծաղկի բաժակը գոյանում է հիմնականում կանաչ բաժակաթերթիկներով և կատարում է պաշտպանական գործառույթ մինչև ծաղկելը (կոկոնի փուլում): Կան առանձնացված և միաձուլված ծաղկաթերթիկներով ծաղիկներ: Պսակը պսակաթերթիկների ամբողջությունն է, որը նույնպես կարող է լինել ազատ կամ միաձուլված, տարբեր գույների, որով գրավում են միջատներին և դրանով նպաստում փոշոտմանը:

Ձևերի բազմազանությամբ, տարբեր չափերով և գույներով պսակը գերազանցում է ծաղկի մյուս մասերին: Հաճախ բաժակը և պսակը կոչում են ծաղկապատյան: Որոշ ծաղկավոր բույսերի (ուռենի, կեչի, հացենի) ծաղիկները ծաղկապատյան չունեն:

Ծաղկի կենտրոնում գտնվում է ծաղկի իգական մասը՝ վարսանդը (գինեցեյ): Այն գոյանում է պտղաթերթիկներից, որոնք տեսակափոխված տերևներ են և իրենց մեջ ներառում են մեկ կամ մի քանի սերմնասաղմ, որոնցից էլ հետագայում զարգանում են սերմերը:

Ծաղիկների մեծամասնության վարսանդի ստորին մասը կոչում են սերմնարան, որը պարունակում է սերմնասաղմեր, վերին մասը՝ սպի, որը որսում է ծաղկափոշին և նպաստում ծաղկի բողբոջմանը (ծլում): Հաճախ սպին ու սերմնարանը շատ կարճ կամ երկարացած սռնակով են: Պսակի ներսում գտնվում է նաև ծաղկի արական մասը՝ առէջքը (անդրոցեյ): 

Ծաղկավոր բույսերի մեծ մասի ծաղիկներն ունեն հատուկ արտազատիչ օրգաններ՝ նեկտարանոցներ, որոնց արտադրած շաքարային հեղուկը գրավում է միջատներին և այդպիսով նպաստում փոշոտմանը:

Եթե ծաղիկը մի քանի ուղղաձիգ հարթություններով բաժանվում է համաչափ մասերի, ապա նրան անվանում են կանոնավոր կամ ակտինոմորֆ (օրինակ՝ խնձորենու, շուշանի), իսկ եթե 2 համաչափ մասերի բաժանվում է միայն մեկ ուղղությամբ, անվանում են անկանոն կամ զիգոմորֆ (օրինակ՝ ոլոռի, շանբերանի), հանդիպում են նաև անհամաչափ ծաղիկներ (օրինակ՝ կանդի). դրանք հնարավոր չէ համաչափության առանցքով մասերի բաժանել: 

Ծաղիկները լինում են երկսեռ, երբ միաժամանակ նրանում առկա են առէջքներն ու վարսանդը, և միասեռ` երբ առկա է դրանցից մեկը:

Միատուն բույսերում միասեռ ծաղիկները միևնույն բույսի (օրինակ` կաղնու) վրա են, իսկ երկտուն բույսերի (օրինակ՝ կանեփի) իգական և արական ծաղիկները տարբեր անհատների վրա են:

Ծաղիկների պահպանման տևողությունը խիստ տարբեր է. ամերիկյան ջրաշուշանինը 20–30 րոպե է, արևադարձային որոշ խոլորձներինը՝ 70–80 օր (եթե փոշոտում տեղի չի ունեցել):

Ծաղկավոր բույսերի ամենահիմնական հատկանիշը պտղի առկայությունն է, և, ի տարբերություն մերկասերմ բույսերի, նրանց սերմերը պարփակված են պտղի մեջ (այստեղից՝ 2-րդ՝ ծածկասերմեր անվանումը): Մեծամասնությանը բնորոշ է անոթների առկայությունը:
Ծաղկավոր բույսերի բեղնավորում

Դիտարկենք ծածկասերմ բույսրի բեղմնավորման և սերմի զարգացման գգործնթացը։ Ծաղկի մեջ առաջանում են սպորներ (անսեռ բազմացման համար), գամետներ (սեռական պրոցես) տեղի է ունենում բեղմնավորում։ Բեղմնավորման հետևանքով առաջանում են սերմ և պտուղ։

Առէջի փոշանոթներում մեկ դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից մեյոզի հետևանքով առաջանում են չորս հապլոիդ հավաքակազմով միկրոսպորներ, որոնցից յորաքանչրը պատվում է լրացուցիչ թազանթներով և դրանցից հետագայում ձևավորվում է փոշեհատիկը. սկզբում միկրոսպորը կիսվում է միտոզով և առաջացնում է երկու հապլոիդ հավաքակազմով բջիջներ` վեգետատիվ և գեներատիվ:

Գեներատիվ բջիջը հետագյում նույնպես կիսվում է միտոզով և առաջանում են երկու հապլոիդ հավաքակազմով սպերմիում: Վեգետատիվ բջջից հետագայում զարգանում է փոշխողովակը:

Վարսանդի սերմնարանում դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից մեյոտիկ բաժանման արդյունքում առաջանում են չորս բջիջներ հապլոիդ հավաքակազմով, որոնցից երեքը ոչնչանում են, իսկ մեկը (մեգասպորը) երեք միտոտիկ բաժանումներից հետո սկիզբ է տալիս ութ հապլոիդ կորիզներ պարունակող սազմնապարկին, որը գտնվում է սերմնաբողբոջում (սերմնասկզբնակում):

Գեներատիվ բջիջը հետագյում նույնպես կիսվում է միտոզով և առաջանում են երկու հապլոիդ հավաքակազմով սպերմիում: Վեգետատիվ բջջից հետագայում զարգանում է փոշխողովակը:

Վարսանդի սերմնարանում դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից մեյոտիկ բաժանման արդյունքում առաջանում են չորս բջիջներ հապլոիդ հավաքակազմով, որոնցից երեքը ոչնչանում են, իսկ մեկը (մեգասպորը) երեք միտոտիկ բաժանումներից հետո սկիզբ է տալիս ութ հապլոիդ կորիզներ պարունակող սազմնապարկին, որը գտնվում է սերմնաբողբոջում (սերմնասկզբնակում): Սաղմնապարկում գտնվող ձվաբջիջն անշարժ է: Վարսանդի սերմնարանում կարող են լինել մեկ կամ մի քանի սերմնաբջիջներ: Սաղմնապարկը, բացի հապլոիդ ձվաբջջից, պարունակում է դիպլոիդ կենտրոնական բջիջ, որը մասնակցում է բեղմնավորմնը և գտնվում է սաղմնապարկի կենտրոնում: Կան նաև մի քնի հապլոիդ բջիջներ։

  1. Փոշեհատիկի տեղափոխումը այլ բույսերի վարսանդի սպիի վրա կոչվում է խաչաձև փոշոտում, որը բարձրացնում է փոփոխականությունը։ Բույսերի խաչաձև փոշոտումը կարող է իրականացվել քամու, միջատների միջոցով և այլ եղանակով: Խաչաձև փոշոտվող շատ բույսերի մոտ հնարավոր է նաև ինքնափոշոտում, որը կանխելու համար բույսերն ունենում են հատուկ հարմարանքներ: Դրանցից են նույն ծաղկի փոշեհատիկների հասունացման տարբեր ժամկետներ, վարսանդների ավելի երկար լինելն առէջներից և այլ հարմարանքներ:

Փոշոշեհատիկներկ արտաքին մակերևույթը հաճախ անհարթ է, խորդուբորդ, իսկ վարսանդի սպիի վրա արտադրվում է կպչուն նյութ, որը պահում է փոշեհատիկը: Փոշեհատիկն, ընկնելով վարսանդի սպիի, ծլում է` առաջացնելով փոշեխողովակ, որով սպերմիումները տեղափոխվում են սաղմնապարկ, որտեղ և տեեղի է ունենում բեղմնավորումը։

Փոշեխողովակում գտնվում են երկու սպերմիում։

Երբ փոշեխողովակ մտնում է սաղմնապարկի մեջ, սպերմիումնորից մեկը միձուլման դիպլոիդ զիգոտ, որից զարգանում է ապագա բույսի սազմը։ Երկրորդ սպերմիումը միաձուլվում է դիպլոիդ կենտրոնական բջիջ հետ՝ առաջացնելով քրոմոսոմների տրիպլոիդ հավաքակազմով նոր բջիջ։ Դրանցից առաջանում է սերմի էնդոսպերմը։ Սազմնապարկից (սերմնաբողբոջ, սերմնասկզբնակ ) ձևավորվում է սերմը, իսկ սազմնապարկի պատից պտղապարկը։ Բոլոր ծաղկավոր բույսերին բնորոշ այս սեռական պրոցեսը կոչվում է կրկնակի բեղմնավորում։ Այն հայտնաբերվել է 1898 թ. ռուս բուսաբան Ս. Գ. Նավաշինի կողմից։
Ընձյուղ (լատ.՝ gémma) տերևներ ու բողբոջներ կրող ճյուղավորվածցողուն։ Բարձրակարգ բույսերի հիմնական օրգաններից է։

Մեկ վեգետացիայի շրջանում բողբոջից զարգացած ընձյուղ կոչվում է տարեկան։ Բազմամյա բույսերը տարեկան ընձյուղներից կազմված ամբողջական համակարգ են։ Միամյա բույսերի գլխավոր ցողունը և կողքային բողբոջներից առաջացած ճյուղերը դիտվում են որպես առանձին ընձյուղներ։

Ընձյուղը մետամեր օրգան է, որտեղ միանման կառուցվածք ունեցող հանգույցները և միջհանգույցները հաջորդում են միմյանց։

                                              

Բնագիտություն

​Ծաղկավոր բույսերը կամ ծածկասերմերը կազմում են բույսերի ամենամեծ բաժինը. նրանց բազմացման օրգանը ծաղիկն է: Երկրագնդի ժամանակակից բուսածածկույթում ծաղկավոր բույսերը գերիշխում են. հայտնի է նրանց մոտ 450 ընտանիքի (ամենախոշորներն են բարդածաղկավորները, խոլորձազգիները, ընդավորները, հացազգիները) 12,5 հզ. տեսակ:

Ծաղիկը ծաղկավոր բույսերի բազմացման օրգանն է:

Տիպիկ ծաղիկը կազմված է բաժակից, պսակից, առէջքներից ու վարսանդներից: Ծաղկի բաժակը գոյանում է հիմնականում կանաչ բաժակաթերթիկներով և կատարում է պաշտպանական գործառույթ մինչև ծաղկելը (կոկոնի փուլում): Կան առանձնացված և միաձուլված ծաղկաթերթիկներով ծաղիկներ: Պսակը պսակաթերթիկների ամբողջությունն է, որը նույնպես կարող է լինել ազատ կամ միաձուլված, տարբեր գույների, որով գրավում են միջատներին և դրանով նպաստում փոշոտմանը:

Ձևերի բազմազանությամբ, տարբեր չափերով և գույներով պսակը գերազանցում է ծաղկի մյուս մասերին: Հաճախ բաժակը և պսակը կոչում են ծաղկապատյան: Որոշ ծաղկավոր բույսերի (ուռենի, կեչի, հացենի) ծաղիկները ծաղկապատյան չունեն:

Ծաղկի կենտրոնում գտնվում է ծաղկի իգական մասը՝ վարսանդը (գինեցեյ): Այն գոյանում է պտղաթերթիկներից, որոնք տեսակափոխված տերևներ են և իրենց մեջ ներառում են մեկ կամ մի քանի սերմնասաղմ, որոնցից էլ հետագայում զարգանում են սերմերը:

Ծաղիկների մեծամասնության վարսանդի ստորին մասը կոչում են սերմնարան, որը պարունակում է սերմնասաղմեր, վերին մասը՝ սպի, որը որսում է ծաղկափոշին և նպաստում ծաղկի բողբոջմանը (ծլում): Հաճախ սպին ու սերմնարանը շատ կարճ կամ երկարացած սռնակով են: Պսակի ներսում գտնվում է նաև ծաղկի արական մասը՝ առէջքը (անդրոցեյ): 

Ծաղկավոր բույսերի մեծ մասի ծաղիկներն ունեն հատուկ արտազատիչ օրգաններ՝ նեկտարանոցներ, որոնց արտադրած շաքարային հեղուկը գրավում է միջատներին և այդպիսով նպաստում փոշոտմանը:

Եթե ծաղիկը մի քանի ուղղաձիգ հարթություններով բաժանվում է համաչափ մասերի, ապա նրան անվանում են կանոնավոր կամ ակտինոմորֆ (օրինակ՝ խնձորենու, շուշանի), իսկ եթե 2 համաչափ մասերի բաժանվում է միայն մեկ ուղղությամբ, անվանում են անկանոն կամ զիգոմորֆ (օրինակ՝ ոլոռի, շանբերանի), հանդիպում են նաև անհամաչափ ծաղիկներ (օրինակ՝ կանդի). դրանք հնարավոր չէ համաչափության առանցքով մասերի բաժանել: 

Ծաղիկները լինում են երկսեռ, երբ միաժամանակ նրանում առկա են առէջքներն ու վարսանդը, և միասեռ` երբ առկա է դրանցից մեկը:

Միատուն բույսերում միասեռ ծաղիկները միևնույն բույսի (օրինակ` կաղնու) վրա են, իսկ երկտուն բույսերի (օրինակ՝ կանեփի) իգական և արական ծաղիկները տարբեր անհատների վրա են:

Ծաղիկների պահպանման տևողությունը խիստ տարբեր է. ամերիկյան ջրաշուշանինը 20–30 րոպե է, արևադարձային որոշ խոլորձներինը՝ 70–80 օր (եթե փոշոտում տեղի չի ունեցել):

Ծաղկավոր բույսերի ամենահիմնական հատկանիշը պտղի առկայությունն է, և, ի տարբերություն մերկասերմ բույսերի, նրանց սերմերը պարփակված են պտղի մեջ (այստեղից՝ 2-րդ՝ ծածկասերմեր անվանումը): Մեծամասնությանը բնորոշ է անոթների առկայությունը:
Ծաղկավոր բույսերի բեղնավորում

Դիտարկենք ծածկասերմ բույսրի բեղմնավորման և սերմի զարգացման գգործնթացը։ Ծաղկի մեջ առաջանում են սպորներ (անսեռ բազմացման համար), գամետներ (սեռական պրոցես) տեղի է ունենում բեղմնավորում։ Բեղմնավորման հետևանքով առաջանում են սերմ և պտուղ։

Առէջի փոշանոթներում մեկ դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից մեյոզի հետևանքով առաջանում են չորս հապլոիդ հավաքակազմով միկրոսպորներ, որոնցից յորաքանչրը պատվում է լրացուցիչ թազանթներով և դրանցից հետագայում ձևավորվում է փոշեհատիկը. սկզբում միկրոսպորը կիսվում է միտոզով և առաջացնում է երկու հապլոիդ հավաքակազմով բջիջներ` վեգետատիվ և գեներատիվ:

Գեներատիվ բջիջը հետագյում նույնպես կիսվում է միտոզով և առաջանում են երկու հապլոիդ հավաքակազմով սպերմիում: Վեգետատիվ բջջից հետագայում զարգանում է փոշխողովակը:

Վարսանդի սերմնարանում դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից մեյոտիկ բաժանման արդյունքում առաջանում են չորս բջիջներ հապլոիդ հավաքակազմով, որոնցից երեքը ոչնչանում են, իսկ մեկը (մեգասպորը) երեք միտոտիկ բաժանումներից հետո սկիզբ է տալիս ութ հապլոիդ կորիզներ պարունակող սազմնապարկին, որը գտնվում է սերմնաբողբոջում (սերմնասկզբնակում):

Գեներատիվ բջիջը հետագյում նույնպես կիսվում է միտոզով և առաջանում են երկու հապլոիդ հավաքակազմով սպերմիում: Վեգետատիվ բջջից հետագայում զարգանում է փոշխողովակը:

Վարսանդի սերմնարանում դիպլոիդ հավաքակազմով բջջից մեյոտիկ բաժանման արդյունքում առաջանում են չորս բջիջներ հապլոիդ հավաքակազմով, որոնցից երեքը ոչնչանում են, իսկ մեկը (մեգասպորը) երեք միտոտիկ բաժանումներից հետո սկիզբ է տալիս ութ հապլոիդ կորիզներ պարունակող սազմնապարկին, որը գտնվում է սերմնաբողբոջում (սերմնասկզբնակում): Սաղմնապարկում գտնվող ձվաբջիջն անշարժ է: Վարսանդի սերմնարանում կարող են լինել մեկ կամ մի քանի սերմնաբջիջներ: Սաղմնապարկը, բացի հապլոիդ ձվաբջջից, պարունակում է դիպլոիդ կենտրոնական բջիջ, որը մասնակցում է բեղմնավորմնը և գտնվում է սաղմնապարկի կենտրոնում: Կան նաև մի քնի հապլոիդ բջիջներ։

  1. Փոշեհատիկի տեղափոխումը այլ բույսերի վարսանդի սպիի վրա կոչվում է խաչաձև փոշոտում, որը բարձրացնում է փոփոխականությունը։ Բույսերի խաչաձև փոշոտումը կարող է իրականացվել քամու, միջատների միջոցով և այլ եղանակով: Խաչաձև փոշոտվող շատ բույսերի մոտ հնարավոր է նաև ինքնափոշոտում, որը կանխելու համար բույսերն ունենում են հատուկ հարմարանքներ: Դրանցից են նույն ծաղկի փոշեհատիկների հասունացման տարբեր ժամկետներ, վարսանդների ավելի երկար լինելն առէջներից և այլ հարմարանքներ:

Փոշոշեհատիկներկ արտաքին մակերևույթը հաճախ անհարթ է, խորդուբորդ, իսկ վարսանդի սպիի վրա արտադրվում է կպչուն նյութ, որը պահում է փոշեհատիկը: Փոշեհատիկն, ընկնելով վարսանդի սպիի, ծլում է` առաջացնելով փոշեխողովակ, որով սպերմիումները տեղափոխվում են սաղմնապարկ, որտեղ և տեեղի է ունենում բեղմնավորումը։

Փոշեխողովակում գտնվում են երկու սպերմիում։

Երբ փոշեխողովակ մտնում է սաղմնապարկի մեջ, սպերմիումնորից մեկը միձուլման դիպլոիդ զիգոտ, որից զարգանում է ապագա բույսի սազմը։ Երկրորդ սպերմիումը միաձուլվում է դիպլոիդ կենտրոնական բջիջ հետ՝ առաջացնելով քրոմոսոմների տրիպլոիդ հավաքակազմով նոր բջիջ։ Դրանցից առաջանում է սերմի էնդոսպերմը։ Սազմնապարկից (սերմնաբողբոջ, սերմնասկզբնակ ) ձևավորվում է սերմը, իսկ սազմնապարկի պատից պտղապարկը։ Բոլոր ծաղկավոր բույսերին բնորոշ այս սեռական պրոցեսը կոչվում է կրկնակի բեղմնավորում։ Այն հայտնաբերվել է 1898 թ. ռուս բուսաբան Ս. Գ. Նավաշինի կողմից։
Ընձյուղ (լատ.՝ gémma) տերևներ ու բողբոջներ կրող ճյուղավորվածցողուն։ Բարձրակարգ բույսերի հիմնական օրգաններից է։

Մեկ վեգետացիայի շրջանում բողբոջից զարգացած ընձյուղ կոչվում է տարեկան։ Բազմամյա բույսերը տարեկան ընձյուղներից կազմված ամբողջական համակարգ են։ Միամյա բույսերի գլխավոր ցողունը և կողքային բողբոջներից առաջացած ճյուղերը դիտվում են որպես առանձին ընձյուղներ։

Ընձյուղը մետամեր օրգան է, որտեղ միանման կառուցվածք ունեցող հանգույցները և միջհանգույցները հաջորդում են միմյանց։