Month: Մարտի 2019

Վերլուծություն

Ես այսօր կարդացել եմ (Հարաշք) գրքից (Ինչու ես դպրոց չգնացի) պատմվածքը։Ինձ շատ դուր եկավ։Այնտեղ պատմում  էր  մի տղայի մասին որը ոչ թե տգեղ էր և չեր ուզում այդ տեսքուվ գնալ այլ շատ հիվանդությունների ուներ։Բժիշկները չեին կարողանում բոուժել այդ հիվանդությունները։Նա տարվա մեջ անցնում էր երեքից-չորս վիրահատություններ։Նրա ծնված օրվանից տարել է քսանյոթ վիրահատություն բայց նա հիմա շատ ամուր է։

Ջրածին

Նկարագրում՝

download.jpg

Ջրածինը (Hydrogenium` լատիներեն ջուր ծնող) պարբերական համակարգի առաջին պարբերության՝ առաջին խմբի, մեկ կարգաթվով տարրն է:

Ջրածնի ատոմն ունի ամենապարզ կառուցվածքը` մեկ դրական լիցքով միջուկի  շուրջը սփռված է մեկ էլեկտրոն:

Ջրածինն անգույնանհոտանհամ գազ էԲնական ջրածինը բաղկացած է պրոտիում (1H) և դեյտերիում(2H) կամ D կայուն իզոտոպներից:

Միացություններ՝

Միացություններ առաջացնելիս  ջրածինը հիմնականում ցուցաբերում է մետաղական հատկություն, այսինքն՝ տալիս է  մեկ էլեկտրոն և ձեռք է բերում +1 լիցք:

H01eH+
Իսկ որոշ պայմաններում ոչ մետաղական հատկություն` ընդունում է էլեկտրոն (օրինակ՝ մետաղների հետ առաջացած միացություններում)  և ձեռք բերում 1 օքսիդացման աստիճան:
H0+1e−→−H
Բանաձևը՝
Ջրածնի մոլեկուլի բանաձևն է՝ H2, հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը՝ 2,016 (կլորացված 2), մոլային զանգվածը՝ 2 գ/մոլ՝
Տարածվածությունը՝
Միացությունների ձևով ջրածինը չափազանց տարածված տարր է: Նա  կազմում է  ջրի զանգվածի 11%-ը, մտնում է բոլոր բուսական` մրգերի, բանջարեղենների, թթուների,  և կենդանական նյութերի` ճարպերի, սպիտակուցների,  ածխաջրերի, նավթի, և շատ այլ հանքային նյութերի բաղադրության մեջ:
Նա կազմում  է արեգակի և աստղերից շատերի զանգվածի կեսից ավելին: Արեգակնային համակարգիամենամեծ մոլորակը` Յուպիտերը, համարյա լրիվ կազմված է ջրածին քիմիական տարրից: Ցածրջերմաստիճանի և շատ բարձր ճնշման պատճառով ջրածինն այդ մոլորակի վրա գտնվում է պինդվիճակում:
Ջրածինը բնության մեջ ազատ վիճակում հանդիպում է չնչին քանակով՝ գլխավորապես մթնոլորտի  վերինշերտերում:  Երբեմն, այն երկրի ընդերքից դուրս է գալիս այլ գազերի հետ հրաբխային ժայթքումների, ինչպես նաև նավթի արդյունահանման ժամանակ

Тест

1-в

2-г

3-а-в

4-б

5-б

6-в

7-д

8-в

9-г

10-а

11-в

12-г

13-в

14-а

15-г

16-б

17-д

18-б

19-в

20-б

21-а

22-в

23-а

24-в

25-а

26-б

27-в

28-г

29-г

30-в

31-в

32-б

33-в

34-д

35-а

36-а

37-г

38-а

39-д

40-б

41-а

42-в

43-г

44-б

45-а

46-в

47-а

48-в

49-а

50-б

51-г

52-а

54-а

55-в

56-б

57-б

58-в

59-г

60-б

Հայոց լեզու

Ընդգծիր ենթականերն ու ստորոգյալները, կետադրիր:
11.Լեռներում ծնված ջրերի տարիքն ու գույնը խեղդվում են ծովում:
  2. Երկնքում գզվռտվում են գորշ ամպեր ու ձորով փախչում է փշաքաղված գետը:
  3. Փողոցում մարդ չկար բոլորն աշխատանքի էին:
  4.Մի տեղ աշնան կանաչ արտեր էին, մի տեղ գարնան սև ցելեր (վարած հողեր):
  5.Նա ճակատս համբուրեց և ես նրա բարի աչքերում արցունքներ տեսա:
  6.Զրահապատ ձիերի սմբակները դոփում էին երկաթյա մուտքիառաջ և ավերից վերադարձող համհարզները (ծառաները) ճոճում էին նիզակները:
  7.Կտուրները ձմռանը ճկվում են ձյան ծանրության տակ գարնանըծածկվում փարթամ կանաչով:
  8.Հայրիկս նայեց ինձ ես նրան ու նա բռնեց ձեռքս:
  9.Մարգարն աշխատում էր և բերանի պատառը պահում թոռան համար:
  10.Արահետը վերջացավ և ձիերը կանգ առան:
   Ընգծիր որոշիչը, կետադրիր:
  1.Փոթորկված ծովի մեջտեղում նկարիչը պատկերել էր հսկայական առագաստանավի մի բեկոր որից կառչել էին մի քանի մարդ:
  2. Երրորդը ճանապարհ ընկավ Թշվառը խեղճուկրակ ցնցոտիները հագին ճակատը վշտերով խոր-խոր ակոսած (փորած):
  3. Բոլոր ընծաների փոխարեն վերցրեց մի սրվակ լցված արցունքով հառաչով ու քրտինքով:
  4. Արդարությունը խորունկ տխուր հայացքով առանց կշեռքի ու սրի դուրս ելավ մի կույտ մաքուր ամպերի բացվածքից:
  5. Ազատամարտիկները հուզմունքից խեղդվող արտասուքով ճմլված սրտով անհուն կսկիծով կանգնած էին խորանի առջև:

    Ընդգծիր հատկացուցիչ-հատկացյալը, կետադրիր:

11. Խանութպանը սրբում էր ցուցափեղկի ցրտից սառած ապակիները:
  2.  Գինետան ճաշի գոլորշուց խունացած խոհանոցում ապստամբները կրակ էին վառել:
  3. Դռնապանները առավոտյան մաքրում էին մայթերի մինչև գոտկատեղ հասնող ձյունը:
  4. Մի րոպե անց փողոցի հրդեհից մոխիր դարձած կենտրոնում թնդանոթը որոտաց:
  5. Բոլորի զարմանքից քարացած դեմքերին սառել էր մի հարց:

   Գտիր բացահայտիչները, կետադրիր:

11.Բլուր-բլուր արշավում էին ամպերը որպես ուղտեր:
  2.Փակ շուկան Երևանի ամենահին կառույցներից մեկը դարձել է ժամանակակից առևտրի կենտրոն:
  3. Գագիկը նորեկ պատանին զարմացած շուրջն էր նայում:
  4. Քույրը Արաքսյան Աշոտին եղբորը զայրացած բացատրում էր որ ծխել չի կարելի:
  5.Գնացինք Արմավիր աշխարհի ամենահին քաղաքներից մեկի Մեծամորի պատմության թանգարան:

    Ընդգծիր որոշիչ-բառակապակցությունները. դրանք դարձրու որոշիչ-նախադասություն:

  1.Բերդի գլխին նստած ամպը վարագույրի պես ետ էր քաշվում:
  2. Ջրաղացը մանուկ օրերից մի հեքիաթ է պատմում՝ մանկության պես սիրուն:
  3. Ես այդ թափածդ արցունքներից  ծնված Բողոքն եմ:
  4.Կոպիտ գործվածքից կարված շապիկը հազիվ էր ծածկում թիկնեղ մարմինը:
  5. Մոնակոյի հայտնի վայրերից է թանգարանը՝օվկիանոսագիտությանը նվիրված:

 

Հայոց լեզու

 Տրված նախադասություններում գտիր որոշիչը, դարձրու բուն բացահայտիչ:
Մի օր նրա դուռը թակեց նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյը: – Մի օր նա՝ նախկին ծովագնաց Էդմունդ Հալեյը, դուռը թակեց։
Մի օր նա փողոցում տեսավ նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյին: – Մի օր նրան՝ նախկին ծովագնաց Էդմունդին, տեսան փողոցում։
Նա անընդհատ խուսափում էր՝ նախկին ծովագնաց, Էդմունդ Հալեյից: – Նրանից՝ նախկին ծովագնաց, Էդմունդ Հալեյից, խուսափում էին։
Բոլորը զարմանում էին նախկին ծովագնաց Էդմունդ Հալեյի տոկունության վրա: – Նրա՝ նախկին ծովագնաց Էդմունդ Հալեյի տոկունության վրա զարմանում էին։
Երիտասարդ նավաստին հպարտանում էր նախկին ծովագնաց էդմունդ Հալեյով: – Երիտասարդ նավաստին նրանով՝ նախկին ծովագնաց Էդմունդ Հալեյով հպարտանում էր։

․ Հարցական դերանունները փոխարինիր բուն բացահայտիչով:
Միքայելը` ո՞վ (ծանոթս), երեկ մեր տանն էր:
Տանտիրուհուց` ումի՞ց (Եվայից), հեռագիր էր ստացել:
Տղան անհամբեր սպասում էր Սևուկի` ինչի՞ (շան) երևալուն:
Մայրը որդուց` ումի՞ց (Տիգարնից), արդեն երկար ժամանակ լուր չուներ:
Քուռկիկ Ջալալին արագ մոտեցավ տիրոջը` ո՞ւմ (երիտասարդին):
Հրազդանը` ի՞նչը (գետը), Երևանով է անցնում:

․ Կետադրիր.
Խմբի մեջ էր պատանի Հուսիկը՝ Նվարդի սիրելին:
Վտակի ափին՝ ուռենու տակ նստել էր Լիլիթը:
Վարդանի այրին՝ տիկին Զարուհին, իր զավակների հետ բերդում էր:
Որպես քաղաք՝ Դվինն, ուներ շատ գեղեցկություններ և ակնապարար տեսարաններ:

Հայոց լեզու

Կետադրիր ինքնուրույն.
Խոսողը Գևորգ Մարզպետունու որդին՝ Գոռ իշխանիկն էր:
Հալածողներին միացան մոտակա գյուղերի՝ Ցամաքաբերդի, Վարսերի, Գոմաձորի բնակիչները:
Հայրենյաց բարերարի՝ Գևորգ Մարզպետունու անունը սիրելի էր թե՛ արքունիքում, թե՛ ժողովրդի մեջ:
Գարիբալդին միշտ մեր՝ զինվորներիս կողքին էր:
Սմբատը՝ որպես անտառոտ երկրի զավակ, շատ լավ գիտեր, որ արջը շշմելու է հանկարծակի բարձր ձայնից:
Որպես բնական ամրություններ՝ լեռները, չորս կողմից շրջապատել են Մուշի դաշտավայրը:
Նրանցից ոչ շատ հեռու՝ լեռան ստորոտում, բնակվել էին օգնական ուժերը:
Քառորդ ժամ չանցած՝ կեսգիշերին, ձորից լսվեցին ահարկու պայթյուններ:
Այդ նա՝ Արսենն էր մեզ մեղադրողը:
Այդ իր՝ Արսենի համար էր մեր ջանքերը:
Նա՝ Արսենն էլ մեզ հետ դպրոց եկավ:

Արյան շրջանառություն

Արյան շրջանառության համակարգ, արյան շրջանառությունը օրգանիզմով։ Արյունը շարժվում է սրտից արյունատար անոթներ և հակառակը։ Արյունը մատակարարում է հյուսվածքներին թթվածնով և սննդարար նյութերով։ Արյան հարստացումը թթվածնով տեղի է ունենում թոքերում։ Արյան շրջանառությունը սովորաբար կազմված է լինում սրտից և նրանից դուրս եկող արյունատար անոթներից։ Արյան շրջանառությունը արյան շարժումն է սիրտ-անոթային համակարգում, որով ապահովվում են օրգանիզմի և արտաքին միջավայրի միջև կատարվող գազափոխանակությունը, նյութափոխանակությունը, տարբեր ֆունկցիաների հումորալ կարգավորումն ու ջերմականոնավորումը։ Արյան շրջանառությունն առաջին անգամ նկարագրել է անգլիացի բժիշկ-անատոմ Վ․ Հարվեյը (1628)։ Անողնաշարավոր կենդանիների մեծ մասի արյան շրջանառությունը բաց է։ Որոշ անողնաշարավորներ, բոլոր ողնաշարավորները և մարդն ունեն արյան շրջանառության փակ համակարգ, որը, կախված շնչառության տիպից, կատարվում է մեկ կամ երկու շրջանով։ Խռիկային շնչառություն ունեցողների (բոլորաբերաններ, ձկների մեծ մասը) արյան շրջանառությունը մեկն է, սիրտը երկխոռոչանի է (նախասիրտ և փորոք), արյունը հոսում է դեպի խռիկները, ենթարկվում գազափոխանակության և վերադառնում հյուսվածքներ։ Թոքային շնչառություն ունեցող կենդանիները (կրկնաշունչ ձկներ, ցամաքային բոլոր ողնաշարավորները, մարդ) ունեն երկու՝ մեծ կամ իրանային, փոքր կամ թոքային արյան շրջանառություն։ Սիրտը կարող է լինել եռախորշ (երկկենցաղներ, որոշ սողուններ) կամ քառախորշ (թռչուններ, կաթնասուններ, մարդ)։ Քառախորշ սրտում զարկերակային և երակային արյունը լրիվ առանձնացած են, ուստի հյուսվածքներն ու օրգանները ստանում են միայն զարկերակային արյուն, իսկ եռախորշ սրտի դեպքում՝ խառը, երակ-զարկերակային արյուն։

ԹԹՎԱԾԻՆ

Թթվածնի անձնագրի կազմումը    

Քիմիական նշանը`Օ
Քիմիական բանաձևը`Օ^2
Հարաբերական ատոմային զանգված (Ar)`16
Հարաբեական մոլեկուլային զանգված (Mr)`32

Պարբերություն, խումբ, ենթախումբ` 2-րդ պարբերություն, 6-րդ խումբ, գլխավոր ենթախումբ

Օքսիդացման աստիճան` -2

Վալենտականություն` 2

Թթվածնի տարածվածությունը երկրագնդի վրա:

Գործնական աշխատանք`Օդի բաղադրության որոշումը

Օդի բաղադրությունը որոշելու համար կատարում ենք փորձ: Վերցնում ենք ջրով լցված տարրա, այլ տարրա և մոմ: Վառում ենք մոմը, դնում ջրի մեջ: Հետո մյուս տարրան հակառակ կողմով դնում ենք վրան: Մոմը բարձրանում է վեր և հանգում, քանի որ տարրայում եղած թթվածինը վերջանում է: Ջուրը բարձրանում է այնքան, որքան թթվածին կա անոթում: Տեսնում ենք, որ ջուրը բարձրացավ տարրայի 1/5 չափով:

Թթվածնի ֆիզիկական և քիմիական  հատկությունները

  1. Ֆիզիկական     

Թթվածինը սովորական պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է:

Թթվածինը ջրում քիչ է լուծվում: Սովորական պայմաններում 1լիտր ջրում 30 մլ թթվածին է լուծվում ( 100 ծավալ ջրում՝ 3 ծավալ թթվածին): Ջերմաստիճանը իջեցնելիս լուծելիությունը մեծանում է: Օրինակ՝  100 ծավալ սառցաջրում (0°C5 ծավալ թթվածին է լուծվում:
Թթվածնի խտությունը 0°C-ում և 101 կՊա ճնշման պայմաններում 1,43 գ/լ է, օդից ծանր է 1,11անգամ: Թթվածինը  եռում է 183°C-ում, իսկ պնդանում է  219°C-ում՝ առաջացնելով բաց երկնագույն բյուրեղներ:
2. Քիմիական

Թթվածինը քիմիապես ակտիվ նյութ է: Այն փոխազդում է պարզ նյութերի հետ՝ ոչ մետաղների և մետաղների, ինչպես նաև` բարդ նյութերի:

Փոխազդեցություն ծծմբի հետ` S+O2SO2+Q

Փոխազդեցություն ածխածնի հետ`   C+O2=CO2+Q

Փոխազդեցություն ֆոսֆորի հետ`  4P+5O2=2P2O5+Q

Փոխազդեցություն մագնեզիումի հետ` 2Mg+O2=2MgO

Փոխազդեցություն պղնձի հետ` 2Cu+O2=2CuO

Փոխազդեցություն մեթանի հետ`CH4+2O2=CO2+2H2O

Homework

Ex. 1 Complete the sentences using the correct form of the second conditional. There may be more than one possible answer.

  1. If you found (find) a watch in the street. what would you do with it?
  2. I would send (send) her a postcard if i knew her address.
  3. If I had more money. I would go (so out) more.
  4. If you wouldn’t go (not go) to bed late every night, you might not be so tired.
  5. What would you do (do) if you won 1 million?
  6. I wouldn’t need a car if I lived (live) in the city.
  7. If Steve sent Vicky a Valentine’s card, she would keep (keep) it forever!
  8. If I would go (go) to Brazil, I could learn Portuguese.