Category: քիմիա

Ջրածին

Նկարագրում՝

download.jpg

Ջրածինը (Hydrogenium` լատիներեն ջուր ծնող) պարբերական համակարգի առաջին պարբերության՝ առաջին խմբի, մեկ կարգաթվով տարրն է:

Ջրածնի ատոմն ունի ամենապարզ կառուցվածքը` մեկ դրական լիցքով միջուկի  շուրջը սփռված է մեկ էլեկտրոն:

Ջրածինն անգույնանհոտանհամ գազ էԲնական ջրածինը բաղկացած է պրոտիում (1H) և դեյտերիում(2H) կամ D կայուն իզոտոպներից:

Միացություններ՝

Միացություններ առաջացնելիս  ջրածինը հիմնականում ցուցաբերում է մետաղական հատկություն, այսինքն՝ տալիս է  մեկ էլեկտրոն և ձեռք է բերում +1 լիցք:

H01eH+
Իսկ որոշ պայմաններում ոչ մետաղական հատկություն` ընդունում է էլեկտրոն (օրինակ՝ մետաղների հետ առաջացած միացություններում)  և ձեռք բերում 1 օքսիդացման աստիճան:
H0+1e−→−H
Բանաձևը՝
Ջրածնի մոլեկուլի բանաձևն է՝ H2, հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը՝ 2,016 (կլորացված 2), մոլային զանգվածը՝ 2 գ/մոլ՝
Տարածվածությունը՝
Միացությունների ձևով ջրածինը չափազանց տարածված տարր է: Նա  կազմում է  ջրի զանգվածի 11%-ը, մտնում է բոլոր բուսական` մրգերի, բանջարեղենների, թթուների,  և կենդանական նյութերի` ճարպերի, սպիտակուցների,  ածխաջրերի, նավթի, և շատ այլ հանքային նյութերի բաղադրության մեջ:
Նա կազմում  է արեգակի և աստղերից շատերի զանգվածի կեսից ավելին: Արեգակնային համակարգիամենամեծ մոլորակը` Յուպիտերը, համարյա լրիվ կազմված է ջրածին քիմիական տարրից: Ցածրջերմաստիճանի և շատ բարձր ճնշման պատճառով ջրածինն այդ մոլորակի վրա գտնվում է պինդվիճակում:
Ջրածինը բնության մեջ ազատ վիճակում հանդիպում է չնչին քանակով՝ գլխավորապես մթնոլորտի  վերինշերտերում:  Երբեմն, այն երկրի ընդերքից դուրս է գալիս այլ գազերի հետ հրաբխային ժայթքումների, ինչպես նաև նավթի արդյունահանման ժամանակ

ԹԹՎԱԾԻՆ

Թթվածնի անձնագրի կազմումը    

Քիմիական նշանը`Օ
Քիմիական բանաձևը`Օ^2
Հարաբերական ատոմային զանգված (Ar)`16
Հարաբեական մոլեկուլային զանգված (Mr)`32

Պարբերություն, խումբ, ենթախումբ` 2-րդ պարբերություն, 6-րդ խումբ, գլխավոր ենթախումբ

Օքսիդացման աստիճան` -2

Վալենտականություն` 2

Թթվածնի տարածվածությունը երկրագնդի վրա:

Գործնական աշխատանք`Օդի բաղադրության որոշումը

Օդի բաղադրությունը որոշելու համար կատարում ենք փորձ: Վերցնում ենք ջրով լցված տարրա, այլ տարրա և մոմ: Վառում ենք մոմը, դնում ջրի մեջ: Հետո մյուս տարրան հակառակ կողմով դնում ենք վրան: Մոմը բարձրանում է վեր և հանգում, քանի որ տարրայում եղած թթվածինը վերջանում է: Ջուրը բարձրանում է այնքան, որքան թթվածին կա անոթում: Տեսնում ենք, որ ջուրը բարձրացավ տարրայի 1/5 չափով:

Թթվածնի ֆիզիկական և քիմիական  հատկությունները

  1. Ֆիզիկական     

Թթվածինը սովորական պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է:

Թթվածինը ջրում քիչ է լուծվում: Սովորական պայմաններում 1լիտր ջրում 30 մլ թթվածին է լուծվում ( 100 ծավալ ջրում՝ 3 ծավալ թթվածին): Ջերմաստիճանը իջեցնելիս լուծելիությունը մեծանում է: Օրինակ՝  100 ծավալ սառցաջրում (0°C5 ծավալ թթվածին է լուծվում:
Թթվածնի խտությունը 0°C-ում և 101 կՊա ճնշման պայմաններում 1,43 գ/լ է, օդից ծանր է 1,11անգամ: Թթվածինը  եռում է 183°C-ում, իսկ պնդանում է  219°C-ում՝ առաջացնելով բաց երկնագույն բյուրեղներ:
2. Քիմիական

Թթվածինը քիմիապես ակտիվ նյութ է: Այն փոխազդում է պարզ նյութերի հետ՝ ոչ մետաղների և մետաղների, ինչպես նաև` բարդ նյութերի:

Փոխազդեցություն ծծմբի հետ` S+O2SO2+Q

Փոխազդեցություն ածխածնի հետ`   C+O2=CO2+Q

Փոխազդեցություն ֆոսֆորի հետ`  4P+5O2=2P2O5+Q

Փոխազդեցություն մագնեզիումի հետ` 2Mg+O2=2MgO

Փոխազդեցություն պղնձի հետ` 2Cu+O2=2CuO

Փոխազդեցություն մեթանի հետ`CH4+2O2=CO2+2H2O

Քիմիա

Ֆիզիկական հատկություններ

Անգույն,անհոտ,անհամ գազ է, շատ վատ է լուծվում ջրում 100 ծավալ ջրում 3 ծավալ է լուծվում:-183 աստիճանում հեղուկանում է  և -219 աստիճանում պնդանում :

Թթվածնի քիմիական հատկությունները

Թթվածնի հետ բոլոր ռեակցիաները կոչվում են օքսիդացման ռեակցիաններ։ Այն ռեակցիաները որոնց ժամանակ անջատվում են լույս և ջերմություն կոչվում են այրում:

N2+O2=2NO

O2+2H2=2H2O

O2+C=CO2

O2+2C=2CO

O2+S=SO2

3O2+4P=2P2O3

քիմիա

շաքարի հալվելը — ֆիզիկական

հալույթի եռալը — ֆիզիկական

հալույթի գոլոշիացումը — ֆիզիկական

մնացորդի սևանալը — քիմիական

չոր մնացորդի փոխակերպումը ածղաթթու գազի և ջրի — քիմիական

D5661C8B-3BC5-4D0D-BF47-64C15C4B5349

 

Քիմիական ռեակցիա

Միացման
Միացման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ երկու կամ ավելի նյութերից
ստացվում է բարդ նյութ։
Տեղակալման ռեակցիա
Տեղակալման են կոչվում այն ռեակցիաները , որոնք կատարվում են պարզ և բարդ նյութերի միջև, որտեղ պարզ նյութի ատոմները տեղակայում են բարդ նյութի տարի ատոմներից որևէ մեկին։
Փոխանակման
Փոխանակման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են երկու բարդ նյութերի միջև, որտեղ նրանք փոխանակվում են իրենց բաղադրիչ մասերով։

Տարրի բնութագրում

Տարրի բնութագրում

1/Բնութագրել ձեր ընտրած տարրը ըստ հետևյալ սխեմայի

1) Քիմիական  տարրի  նշանը՝ S

2) Կարգաթիվը՝ 16, միջուկի  լիցքը՝ +16 ,

3) Հարաբերական  ատոմային  զանգվածը՝

Ar = 32

4) Մեկ  ատոմի  զանգվածը՝

Mo = 32 x 1,66 x 10-27կգ  = 53 x 10-27կգ 

5) Դիրքը պարբերական համակարգում`ո՞ր  պարբերության տարր  է, խումբը, ենթախումբը

3րդ պարբերություն,  6րդ խումբ,  գլխավոր ենթախումբ

6)  Ատոմի  բաղադրությունը՝

(16 p 16n) 16e

 7. Էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը……

 + 16  2|8|6

8) Ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչ մետաղ

Ոչ մետաղ է

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ

0, -2

1/Բնութագրել ձեր ընտրած տարրը ըստ հետևյալ սխեմայի

1) Քիմիական  տարրի  նշանը՝ S

2) Կարգաթիվը՝ 16, միջուկի  լիցքը՝ +16 ,

3) Հարաբերական  ատոմային  զանգվածը՝

Ar = 32

4) Մեկ  ատոմի  զանգվածը՝

Mo = 32 x 1,66 x 10-27կգ  = 53 x 10-27կգ 

5) Դիրքը պարբերական համակարգում`ո՞ր  պարբերության տարր  է, խումբը, ենթախումբը

3րդ պարբերություն,  6րդ խումբ,  գլխավոր ենթախումբ

6)  Ատոմի  բաղադրությունը՝

(16 p 16n) 16e

 7. Էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը……

 + 16  2|8|6

8) Ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչ մետաղ

Ոչ մետաղ է

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ

0, -2

Պոլիմեռներ

Պոլիվինիքլորիդ, [—СН2—СНСl—]ո, վինիլքլորիդի հիմնականում գծային պոլիմերը։ Ջերմապլաստիկ, սպիտակ, կենսաբանորեն պասսիվ նյութ է։ Մոլային զանգվածը՝ 6000-160000, բյուրեղականությունը՝ 10-35%, խտությունը՝ 1350—1430 կգ/մ3 (20°С)։ Ունի մեխանիկական բավարար ամրություն, դիէլեկտրիկ է։ Կայուն է օդիխոնավությանթթուներիալկալիներիբենզինիճարպերիսպիրտների, արտադրական գազերի (NO, Cl2, SO3, HF) նկատմամբ։ 100 °C-ից բարձր սկսում է քայքայվել (հատկապես արագ՝ O2-ի, HCl-ի, ուլտրամանուշակագույն և ռադիոակտիվ ճառագայթներիառկայությամբ)՝ անջատելով HCl և գունավորվում (դեղինից սև)։ Ջերմակայունությունը և լուծելիությունը մեծացնելու նպատակով պոլիվինիքլորիդը քլորացնում են։ Մտանում են կարծր (վինիպլաստ) և պլաստիֆիկատորներ պարունակող փափուկ կամ կիսափափուկ (պլաստիկատ) պոլիվինիլքլորիդային պլաստմասսաներ, որոնցից պատրաստում են արհեստական կաշի, թաղանթներ, խողովակներ, ձայնապնակներ, կենցաղային իրեր, ստանում են մանրաթելեր, լաքեր և այլն։ Պոլիվինիքլորիդը ամենաշատ արտադրվող պոլիմերներից է, օգտագործվում է էլեկտրատեխնիկայում, թեթև, սննդի, շինանյութերի արդյունաբերության, ծանր մեքենաշինության, նավաշինության, գյուղատնտեսության, բժշկության մեջ և այլուր։ Պոլիվինիլքլորիդային մանրաթելերը կայուն են քիմիական ազդակների, միկրոօրգանիզմների նկատմամբ, ունեն փոքր ջերմահաղորդականություն և էլեկտրահաղորդականություն, էլեկտրաստատիկ լիցքեր կուտակելու մեծ ունակություն, օգտագործվում են ֆիլտրող, չհրկիզվող, չգործված կտորեղեն, ջերմակայուն նյութեր ստանալու, բուժական ներքնահագուստ պատրաստելու համար։ Վինիլիդենքլորիդի գծային պոլիմերմամբ ստանում են հատկություններով պոլիվինիքլորիդին նման պոլիվինիլիդենքլորիդը (–CH2–CCl2–)ո, որից ստանում են մանրաթելեր, լաքեր, պատրաստում են խողովակներ և այլն։

Քիմիա ընտրություն

ջուր -պինդ հեղուկ գազային   գույն-չունի   փայլ-չունի

շաքար-պինդ   գույն-կաթնագույն   փայլ-ունի

քացախ-քացախ  գույն-դեղնավուն  փայլ-չունի

ալյումին-պինդ    գույն-սպիտակ    փայլ-չունի

կավիճ-պինդ      գույն-սպիտակ     փայլ-չունի

 

 

Անվտանգության կանոնները քիմիայի լաբարատորիայում

Աշխատելու  ընդհանուր  կանոնները.

  1. Ուշադիր  լսեք  ուսուցչին  և  կատարեք  նրա  ցուցումները
  2. Քիմիայի  կաբինետում  պիտի  աշխատել  արտահագուստով, ձեռնոցներով  և  ակնոցներով: Արգելվում  է  սնունդ  ընդունել
  3. Աշխատանքային  սեղանը  պիտի  մաքուր  պահել, չպիտի  լինեն  ավելորդ  առարկաներ, որոնք  տվյալ  աշխատանքին  չեն  վերաբերվում
  4. Աշխատանքը  ավարտելուց  հետո  մաքրեք  և  կարգի  բերեք  աշխատանքային  սեղանը
  5. Խստիվ  արգելվում  է  կատարել  փորձեր, որը  չի  վերաբերվում  տվյալ  աշխատանքին, ձեռքերով  վերցնել  նյութերը, փորձել  նյութերի  համը:

Քիմիական  նյութերի  հետ  վարվելու  կանոնները.Փորձեր  կատարելու  համար  դուք օգտագործելու  եք  տարբեր  նյութեր, որոնք  գտնվում  են  փակ  տարաներում, իսկ  հեղուկ  նյութերը փակ  անոթներում:

  1. Փորձեր  կատարելու  համար  վերցրեք  նյութերի  փոքր  բաժիններ: Պինդ  նյութերից  սովորաբար  պահանջվում  է  թեյի  գդալի  ¼  չափ, իսկ  հեղուկներից` 1-2 մլ:
  2.  Նյութերից  վերցնելու  ժամանակ  ամանների  խցանները  սեղանի  վրա  դրեք  շրջված, այսինքն  այն  մասով, որը  չի  մտնում  ամանի  մեջ:
  3. Մի թողեք  նյութերով  ամանների  բերանը  բաց, նյութից  նմուշ  վերցնելուց  հետո  ամանի  բերանը  փակեք  և  դրեք  տեղը
  4. Չօգտագործված  նյութերը  չի  կարելի  հետ  լցնել  մաքուր  նյութի  վրա, այլ  լցրեք  այդ  նպատակների  համար  հատուկ  նախատեսված  անոթի  մեջ:
  5. Օգտվեք  միայն  այն  նյութերից, որոնց  վրա  գրված  են  անունները  և  որոնք  դրված  են  ձեր  սեղանի  վրա:
  6. Պինդ  նյութերը  ամանից  վերցրեք  միայն  չոր  գդալիկով  կամ  փորձանոթով: Մինչև  նյութերը  փորձանոթի  մեջ  յցնելը`  ստուգեք  կոտրված  չէ  արդյո՞ք  փորձանոթի  հատակը  կամ  ճաքած  չէ՞ արդյոք:
  7. Փորձեր  կատարելիս  միշտ  օգտագործեք  մաքուր  լաբորատոր  ամանեղեն: